« حسن مجتبى ( ع ) » نسبت داده‌اند كه به امر پدرش على ( ع ) پس از خطبهء « عبد اللّه بن زبير » در روز « جمل » فرمود ، ولى بعيد به نظر نمىرسد كه على ( ع ) اين سخن را قبلا در پاسخ ادّعاهاى « زبير » بيان فرموده بود و امام حسن ( ع ) از آن در خطبه‌اش در روز جمل بهره‌گيرى كرد ) : « 1 » يزعم انّه قد بايع بيده ، و لم يبايع بقلبه ، فقد اقرّ بالبيعة ، و ادّعى الوليجة . فليأت عليها بامر يعرف ، و الّا فليدخل فيما خرج منه . ترجمه او ادّعا مىكند كه بيعتش تنها با دست بود نه با دل ، پس اقرار به بيعت كرده ، ولى مدّعى يك امر پنهانى است ( كه نيّتش بر خلاف آن بوده ) بنا بر اين بر او لازم است كه دليل روشنى بر اين ادّعاى خود بياورد و گرنه بايد در آن چيزى كه از آن خارج شده ، داخل شود و به بيعت خود باز گردد و نسبت به آن وفادار باشد . شرح و تفسير عذرهاى بدتر از گناه با توجّه به آنچه در بالا گفته شد ، امام ( ع ) اين سخن را در پاسخ « زبير » مطرح فرمود كه مىخواست براى پيمان‌شكنى خود توجيهى دست و پا كند ، زيرا « معاويه » او را تحريك به خروج و سلطه بر « كوفه » و « بصره » كرد و آنها را فريب داد كه

--> ( 1 ) به كتاب مصادر نهج البلاغه ، جلد 1 ، صفحهء 334 تا 335 مراجعه شود .